Patrzeć porównawczo
![](fotki/g324m.jpg)
Odbywające się od trzech lat seminarium „Komparatystyczne studia nad ludobójstwem” jest naukowym forum, które pozwala badaczom różnych form zbiorowej przemocy, pracownikom miejsc pamięci, nauczycielom i edukatorom, wymieniać się wiedzą na temat poszczególnych przypadków eksterminacji ludzi. Auschwitz pozostaje tu uniwersalnym symbolem zbrodni ludobójstwa i punktem odniesienia dla tych zbrodni.
Seminarium zbiegło się w czasie z 72
rocznicą uchwalenia Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni
ludobójstwa (9 grudnia 1948 r.). Jej współtwórcą - jak wszyscy wiemy - był
Rafał Lemkin. Choć ostateczna wersja Konwencji dość daleka była od jego marzeń,
to jednak i tak stanowiła olbrzymie osiągniecie prawa międzynarodowego.
Kulturowy aspekt ludobójstwa stanowił
zawsze istotny element snutych przez R. Lemkina rozważań. Podkreślał on
kluczową rolę więzów kulturowych i tożsamości kulturowej dla przetrwania każdej
grupy. Stąd do końca prac nad Konwencją lobbował za uwzględnieniem w niej
kulturowego wymiaru zbrodni ludobójstwa.
Zwolennikami włączenia tego aspektu
zbrodni do Konwencji była Polska, Związek Sowiecki i inne państwa
socjalistyczne.
Po przeciwnej stronie znalazły się
przede wszystkim Stany Zjednoczone i Francja, które nalegały na ograniczenie
definicji ludobójstwa do fizycznego wymiaru zbrodni. I ta opcja ostatecznie
wygrała.
O czym mówili nasi prelegenci?
prof. ucz. dr hab. Lech Nijakowski
przedstawił wybrane czynniki kulturowe w procesie mobilizacji ludobójczej w XX
wieku. Szerzej omówił definiowanie wroga i jego wyłączanie z uniwersum moralnych
zobowiązań. Przez porównanie przypadków pokazana została strukturotwórcza siła
przemocy.
prof. dr hab. Grzegorz
Motyka: Zbrodnie popełnione w XX wieku słusznie doczekały się potępienia.
Pomimo to, wciąż zdarzają się próby ich relatywizacji lub usprawiedliwienia,
zwłaszcza w wypadkach tych tragedii, które były wynikiem konfliktów etnicznych
i narodowych. Także współcześnie możemy bez trudu wskazać przykłady podobnych
negacjonistycznych publikacji i wystąpień. Dlatego warto pokusić się o próbę
wskazania wybranych przypadków tego typu zaprzeczeń, co istotne mających
uniwersalny (ponadnarodowy) charakter.
mgr Katarzyna Głąb: Scharakteryzowała kulturę przemocy w kontekście kolonialnym i postkolonialnym, i to w jaki sposób uwidoczniła się ona w przypadku masowych morderstw w Indonezji 1965 roku.
Dziękujemy wszystkim za udział w seminarium. które od trzech lat organizuje OIPC wspólnie z Wydziałem Socjologii UW, w partnerstwie z Fundacją MDSM i Biblioteką Galeria Książki w Oświęcimiu.